|
USTAWA
z dnia 26 stycznia 1984 r.
Prawo prasowe.
(Dziennik Ustaw z 7 lutego 1984 r.)
Rozdział
1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Prasa, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta
z wolności wypowiedzi i urzeczywistnia prawo obywateli do ich
rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki
społecznej.
Art. 2.
Organy państwowe zgodnie z Konstytucją Polskiej Rzeczypospolitej
Ludowej stwarzają prasie warunki niezbędne do wykonywania jej funkcji
i zadań, w tym również umożliwiające działalność redakcjom dzienników
i czasopism zróżnicowanych pod względem programu, zakresu tematycznego
i prezentowanych postaw.
Art. 3.
Pracownik poligrafii oraz kolportażu nie może ograniczać ani w jakikolwiek
inny sposób utrudniać drukowania i nabywania przyjętych przez przedsiębiorstwo
do druku i rozpowszechniania dzienników, czasopism lub innych publikacji
prasowych z powodu ich linii programowej albo treści.
Art. 4.
1. Organy państwowe, przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe
jednostki organizacyjne, a w zakresie działalności społeczno-gospodarczej
również organizacje spółdzielcze i osoby prowadzące działalność gospodarczą
na własny rachunek są obowiązane do udzielania prasie informacji o swojej
działalności.
2. Odmowa udzielenia informacji może nastąpić jedynie ze względu na ochronę
tajemnicy państwowej i służbowej oraz innej tajemnicy chronionej
ustawą.
3. Na żądanie redaktora naczelnego odmowę doręcza się zainteresowanej
redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna
zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której
pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji
będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy.
4. Odmowę, o której mowa w ust. 3, bądź niezachowanie wymogów
określonych w tym przepisie można zaskarżyć do Naczelnego Sądu Administracyjnego
w terminie miesiąca; w postępowaniu przed Sądem stosuje się
odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o zaskarżaniu
do sądu decyzji administracyjnych.
5. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do związków zawodowych, organizacji
samorządowych i innych organizacji społecznych w zakresie zleconych
im zadań w sferze administracji państwowej oraz innej podobnej działalności
publicznej.
6. Przepisy ust. 3 i 4 nie dotyczą organów władzy państwowej
i wymiaru sprawiedliwości.
Art. 5.
1. Każdy obywatel, zgodnie z zasadą wolności słowa i prawem
do krytyki, może udzielać informacji prasie.
2. Nikt nie może być narażony na uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia
informacji prasie, jeżeli działał w granicach prawem dozwolonych.
Art. 6.
1. Prasa jest zobowiązana do prawdziwego przedstawiania omawianych zjawisk..
2. Organy państwowe, przedsiębiorstwa państwowe i inne państwowe
jednostki organizacyjne oraz organizacje spółdzielcze są obowiązane do
udzielenia odpowiedzi na przekazaną im krytykę prasową bez zbędnej zwłoki,
nie później jednak niż w ciągu miesiąca.
3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do związków zawodowych,
organizacji samorządowych i innych organizacji społecznych w zakresie
prowadzonej przez nie działalności publicznej.
4. Nie wolno utrudniać prasie zbierania materiałów krytycznych ani w inny
sposób tłumić krytyki.
Art. 7.
1. Ustawa reguluje prasową działalność wydawniczą i dziennikarską.
2. W rozumieniu ustawy:
1. prasa oznacza publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej,
jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone
stałym tytułem albo nazwą, numerem bieżącym i datą, a w szczególności:
dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe,
biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą
są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego
środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele - i radiowęzły
zakładowe, upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku, wizji,
fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły
ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską,
2. dziennikiem jest ogólno informacyjny druk periodyczny lub przekaz za
pomocą dźwięku oraz dźwięku i obrazu, ukazujący się częściej niż
raz w tygodniu,
3. czasopismem jest druk periodyczny ukazujący się nie częściej niż raz
w tygodniu, a nie rzadziej niż raz w roku; przepis ten
stosuje się odpowiednio do przekazu za pomocą dźwięku oraz dźwięku i obrazu
innego niż określony w pkt 2,
4. materiałem prasowym jest każdy opublikowany lub przekazany do opublikowania
w prasie tekst albo obraz o charakterze informacyjnym, publicystycznym,
dokumentalnym lub innym, niezależnie od środków przekazu, rodzaju, formy,
przeznaczenia czy autorstwa,
5. dziennikarzem jest osoba zajmująca się redagowaniem, tworzeniem lub
przygotowywaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy
z redakcją albo zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnienia
redakcji,
6. redaktorem jest dziennikarz decydujący lub współdecydujący o publikacji
materiałów prasowych,
7. redaktorem naczelnym jest osoba posiadająca uprawnienia do decydowania
o całokształcie działalności redakcji,
8. redakcją jest jednostka organizująca proces przygotowywania (zbierania,
oceniania i opracowywania) materiałów do publikacji w prasie.
Art. 8.
1. Wydawcą może być osoba prawna, fizyczna lub inna jednostka organizacyjna,
choćby nie posiadała osobowości prawnej. W szczególności wydawcą
może być organ państwowy, przedsiębiorstwo państwowe, organizacja polityczna,
związek zawodowy, organizacja spółdzielcza, samorządowa i inna organizacja
społeczna oraz kościół i inny związek wyznaniowy.
2. Organizacja polityczna, związek zawodowy, przedsiębiorstwo państwowe,
organizacja spółdzielcza, samorządowa i inna organizacja społeczna
oraz kościół i inny związek wyznaniowy może realizować uprawnienia
wydawnicze bezpośrednio lub za pośrednictwem wydawnictw własnych, jak
również innych wydawnictw, działających jako nakładca.
Art. 9.
Przepisów niniejszej ustawy nie stosuje się do:
1. Dziennika Ustaw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Dziennika Urzędowego
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Monitor Polski oraz innych urzędowych
organów publikacyjnych,
2. Diariusza Sejmowego i własnych sprawozdań z działalności
Sejmu i jego organów, a także wewnętrznych wydawnictw rad narodowych,
3. orzecznictwa sądów oraz innych urzędowych publikacji o tym charakterze,
4. wydawnictw prasowych obcych przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów
konsularnych i organizacji międzynarodowych, które na podstawie ustaw,
umów i zwyczajów międzynarodowych korzystają z prawa prowadzenia
działalności wydawniczej.
Rozdział 2
Prawa i obowiązki dziennikarzy
Art. 10.
1. Zadaniem dziennikarza jest służba społeczeństwu i państwu. Dziennikarz
ma obowiązek działania zgodnie z etyką zawodową i zasadami współżycia
społecznego, w granicach określonych przepisami prawa.
2. Dziennikarz, w ramach stosunku pracy, ma obowiązek realizowania
ustalonej w statucie lub regulaminie redakcji, w której jest
zatrudniony, ogólnej linii programowej tej redakcji.
3. Działalność dziennikarza sprzeczna z ust. 2 stanowi naruszenie
obowiązku pracowniczego.
Art. 11.
1. Dziennikarz jest uprawniony do uzyskiwania informacji w zakresie,
o którym mowa w art. 4.
2. Informacji w imieniu jednostek organizacyjnych są obowiązani udzielać
kierownicy tych jednostek, ich zastępcy, rzecznicy prasowi lub inne upoważnione
osoby, w granicach obowiązków powierzonych im w tym zakresie.
3. Kierownicy jednostek organizacyjnych są obowiązani umożliwiać dziennikarzom
nawiązanie kontaktu z pracownikami oraz swobodne zbieranie wśród
nich informacji i opinii.
4. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa tryb udostępniania
prasie informacji oraz organizację i zadania w tym zakresie
rzeczników prasowych w urzędach organów administracji państwowej.
Art. 12.
1. Dziennikarz jest obowiązany;
1. zachować szczególną staranność i rzetelność przy zbieraniu i wykorzystaniu
materiałów prasowych, zwłaszcza sprawdzić zgodność z prawdą uzyskanych
wiadomości lub podać ich źródło,
2. chronić dobra osobiste, a ponadto interesy działających w dobrej
wierze informatorów i innych osób, które okazują mu zaufanie.
2. Dziennikarzowi nie wolno prowadzić ukrytej działalności reklamowej
wiążącej się z uzyskaniem korzyści majątkowej bądź osobistej od osoby
lub jednostki organizacyjnej zainteresowanej reklamą.
Art. 13.
1. Nie wolno wypowiadać w prasie opinii co do rozstrzygnięcia w postępowaniu
sądowym przed wydaniem orzeczenia w I instancji.
2. Nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku
osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe,
jak również danych osobowych i wizerunku świadków, pokrzywdzonych
i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażą na to zgodę.
3. Ograniczenie, o którym mowa w ust. 2, nie narusza przepisów
innych ustaw. Właściwy prokurator lub sąd może zezwolić, ze względu na
ważny interes społeczny, na ujawnienie danych osobowych i wizerunku
osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe.
Art. 14.
1. Publikowanie lub rozpowszechnianie w inny sposób informacji utrwalonych
za pomocą zapisów fonicznych i wizualnych wymaga zgody osób udzielających
informacji.
2. Dziennikarz nie może odmówić osobie udzielającej informacji autoryzacji
dosłownie cytowanej wypowiedzi, o ile nie była ona uprzednio publikowana.
3. Osoba udzielająca informacji może z ważnych powodów społecznych
lub osobistych zastrzec termin i zakres jej opublikowania.
4. Udzielenia informacji nie można uzależniać, z zastrzeżeniem wynikającym
z ust. 2, od sposobu jej skomentowania lub uzgodnienia tekstu
wypowiedzi dziennikarskiej.
5. Dziennikarz nie może opublikować informacji, jeżeli osoba udzielająca
jej zastrzegła to ze względu na tajemnicę służbową lub zawodową.
6. Nie wolno bez zgody osoby zainteresowanej publikować informacji oraz
danych dotyczących prywatnej sfery życia, chyba że wiąże się to bezpośrednio
z działalnością publiczną danej osoby.
Art. 15.
1. Autorowi materiału prasowego przysługuje prawo zachowania w tajemnicy
swego nazwiska.
2. Dziennikarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy:
1. danych umożliwiających identyfikację autora materiału prasowego, listu
do redakcji lub innego materiału o tym charakterze, jak również innych
osób udzielających informacji opublikowanych albo przekazanych do opublikowania,
jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnianie powyższych danych,
2. wszelkich informacji, których ujawnienie mogłoby naruszać chronione
prawem interesy osób trzecich.
3. Obowiązek, o których mowa w ust. 2, dotyczy również
innych osób zatrudnionych w redakcjach, wydawnictwach prasowych i prasowych
jednostkach organizacyjnych.
Art. 16.
1. Dziennikarz jest zwolniony od zachowania tajemnicy zawodowej, o której
mowa w art. 15 ust. 2, w razie gdy informacja, materiał
prasowy, list do redakcji lub inny materiał o tym charakterze dotyczy
przestępstwa określonego w art. 254 Kodeksu karnego albo autor lub
osoba przekazująca taki materiał wyłącznie do wiadomości dziennikarza
wyrazi zgodę na ujawnienie jej nazwiska lub tego materiału.
2. Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy również
innych osób zatrudnionych w redakcjach, wydawnictwach prasowych i innych
prasowych jednostkach organizacyjnych.
3. Redaktor naczelny powinien być w niezbędnych granicach poinformowany
o sprawach związanych z tajemnicą zawodową dziennikarza; powierzoną
mu informację albo inny materiał może ujawnić jedynie w wypadkach
określonych w ust. 1.
Rozdział 3
Rada Prasowa.
Art. 17.
1. Tworzy się Radę Prasową.
2. Rada Prasowa działa przy Prezesie Rady Ministrów. Członków Rady powołuje
Prezes Rady Ministrów na okres 3 lat.
3. Rada Prasowa wybiera ze swego grona przewodniczącego, jego zastępcę
oraz sekretarza Rady.
4. Rada Prasowa ma charakter opiniodawczy i wnioskujący w sprawach
dotyczących prasy i jej roli w życiu społeczno-politycznym kraju.
5. Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa tryb powoływania
i działania Rady Prasowej oraz nadaje jej statut.
6. W składzie Rady Prasowej powinny być reprezentowane stowarzyszenia
i związki dziennikarskie lub zrzeszające dziennikarzy.
Art. 18. (skreślony).
Rozdział 4
Organizacja działalności prasowej
Art. 19. (skreślony).
Art. 20.
1. Wydawanie dziennika lub czasopisma wymaga rejestracji w sądzie
wojewódzkim właściwym miejscowo dla siedziby wydawcy, zwanym dalej organem
rejestracyjnym. Do postępowania w tych sprawach stosuje się przepisy
Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, ze zmianami
wynikającymi z niniejszej ustawy.
2. Wniosek o rejestrację, o której mowa w ust. 1,
powinien zawierać:
1. tytuł dziennika lub czasopisma oraz siedzibę i dokładny adres
redakcji,
2. dane osobowe redaktora naczelnego,
3. określenie wydawcy, jego siedzibę i dokładny adres,
4. częstotliwość ukazywania się dziennika lub czasopisma.
3. Postanowienia zarządzające wpis do rejestru sąd uzasadnia tylko na
wniosek.
4. Wydawanie dziennika lub czasopisma można rozpocząć, jeżeli organ rejestracyjny
nie rozstrzygnął wniosku o rejestrację w ciągu 30 dni od jego
zgłoszenia.
5. O zmianie danych, o których mowa w ust. 2, należy zawiadomić
niezwłocznie organ rejestracyjny.
Art. 21.
Organ rejestracyjny odmówi rejestracji, jeżeli wniosek nie zawiera danych,
o których mowa w art. 20 ust. 2, lub jej udzielenie stanowiłoby
naruszenie prawa do ochrony nazwy istniejącego już tytułu prasowego.
Art. 22.
Organ rejestracyjny może zawiesić wydawanie dziennika lub czasopisma na
czas określony, nie dłuższy niż rok, jeżeli w ciągu roku co najmniej
trzykrotnie w tym dzienniku lub czasopiśmie zostało popełnione przestępstwo.
Art. 23.
Rejestracja dziennika lub czasopisma traci ważność w razie niewydania
dziennika lub czasopisma przez okres roku od dnia nabycia uprawnień do
ich wydawania na czas nie oznaczony lub przerwy w ich wydawaniu przez
okres roku, jeżeli redakcja nie wystąpiła o zachowanie rejestracji.
Art. 23a.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór i sposób
prowadzenia rejestru dzienników i czasopism.
Art. 24.
Przepisy dotyczące rejestracji działalności prasowej nie mają zastosowania
do działalności antenowej Komitetu do Spraw Radia i Telewizji Polskie
Radio i Telewizja oraz do działalności Polskiej Agencji Prasowej
i Polskiej Kroniki Filmowej, których działalność regulują odrębne
przepisy.
Art. 25.
1. Redakcją kieruje redaktor naczelny.
2. Redaktorem naczelnym dziennika lub czasopisma może być osoba, która
ma pełną zdolność do czynności prawnych, posiada obywatelstwo polskie
i nie jest pozbawiona praw publicznych.
3. Redaktorem naczelnym dziennika lub czasopisma nie może być osoba skazana
za zbrodnie przeciwko podstawowym interesom politycznym i gospodarczym
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, jeżeli nie upłynął okres 10 lat od
zakończenia odbywania kary, oraz osoba skazana za występki tego samego
rodzaju, jeżeli nie upłynął okres 3 lat od zakończenia odbywania
kary, osoba skazana za przestępstwo popełnione z niskich pobudek,
a także osoba, która co najmniej trzykrotnie była karana za przestępstwa
określone w ustawie - Prawo prasowe. Organ rejestracyjny w uzgodnieniu
z Ministrem Spraw Zagranicznych może zwolnić redaktora naczelnego
od wymogu posiadania obywatelstwa polskiego.
4. Redaktor naczelny odpowiada za treść przygotowywanych przez redakcję
materiałów prasowych oraz za sprawy redakcyjne i finansowe redakcji
w granicach określonych w statucie lub właściwych przepisach.
a. W wypadku gdy redaktor naczelny uzyskuje immunitet procesowy, obowiązany
jest wskazać redaktora, który ponosi odpowiedzialność określoną w art.
49a.
5. Redaktora naczelnego powołuje i odwołuje wydawca, organ założycielski
wydawnictwa lub inny właściwy organ.
6. Przy redakcji działa kolegium redakcyjne, jeżeli statut redakcji lub
właściwe przepisy tak stanowią.
7. Przy redakcji może też działać rada redakcyjna (programowa, naukowa),
jako organ opiniodawczo-doradczy redaktora naczelnego.
Art. 26. (skreślony).
Art. 27.
1. Na każdym egzemplarzu druków periodycznych, serwisów agencyjnych oraz
innych podobnych druków prasowych należy w widocznym i zwyczajowo
przyjętym miejscu podać:
1. nazwę i adres wydawcy lub innego właściwego organu,
2. adres redakcji oraz imię i nazwisko redaktora naczelnego,
3. miejsce i datę wydania,
4. nazwę zakładu wykonującego dany druk prasowy,
5. (skreślony),
6. międzynarodowy znak informacyjny,
7. bieżącą numerację.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do nagrań radiowych i telewizyjnych
oraz kronik filmowych.
Art. 28-30. (skreślone).
Rozdział 5
Sprostowania i odpowiedzi.
Art. 31.
Na wniosek zainteresowanej osoby fizycznej, prawnej lub innej jednostki
organizacyjnej redaktor naczelny redakcji właściwego dziennika lub czasopisma
jest obowiązany opublikować bezpłatnie:
1. rzeczowe i odnoszące się do faktów sprostowanie wiadomości nieprawdziwej
lub nieścisłej,
2. rzeczową odpowiedź na stwierdzenie zagrażające dobrom osobistym.
Art. 32.
1. Sprostowanie lub odpowiedź należy opublikować w:
1. dzienniku - w ciągu 7 dni od dnia otrzymania sprostowania
lub odpowiedzi,
2. czasopiśmie - w najbliższym lub jednym z dwóch następujących
po nim przygotowywanych do druku numerów,
3. innym niż dziennik przekazie za pomocą dźwięku oraz dźwięku i obrazu
- w najbliższym analogicznym przekazie, nie później jednak niż
w ciągu 14 dni od dnia otrzymania sprostowania lub odpowiedzi.
2. Sprostowanie lub odpowiedź dotyczące wiadomości lub stwierdzenia zamieszczonych
w kronice filmowej należy opublikować, na koszt wydawcy kroniki filmowej,
w ciągu miesiąca, w dzienniku o zasięgu ogólnokrajowym;
informacja o tym powinna być podana w najbliższej kronice filmowej.
3. Sprostowanie lub odpowiedź należy dodatkowo opublikować w odpowiednim
dzienniku, w ciągu miesiąca, na wniosek zainteresowanej osoby, na
koszt wydawcy, gdy możliwy termin opublikowania sprostowania lub odpowiedzi
przekracza 6 miesięcy.
4. Terminy, o których mowa w ust. 1-3, nie mają zastosowania,
jeżeli strony na piśmie umówiły się inaczej.
5. Sprostowanie w drukach periodycznych powinno być opublikowane
lub przynajmniej zasygnalizowane w tym samym dziale równorzędną czcionką
oraz pod widocznym tytułem; w pozostałych publikacjach powinno być
nadane w zbliżonym czasie i w analogicznym programie.
6. W tekście nadesłanego sprostowania lub odpowiedzi nie wolno bez zgody
wnioskodawcy dokonać skrótów ani innych zmian, które by osłabiały jego
znaczenie lub zniekształcały intencję autora sprostowania; tekst sprostowania
nie może być komentowany w tym samym numerze lub audycji; nie odnosi
się to do odpowiedzi; nie wyklucza to jednak prostej zapowiedzi polemiki
lub wyjaśnień.
7. Tekst sprostowania lub odpowiedzi nie może być dłuższy od dwukrotnej
objętości fragmentu materiału prasowego, którego dotyczy; redaktor naczelny
nie może wymagać, aby sprostowanie lub odpowiedź były krótsze niż pół
strony znormalizowanego maszynopisu.
8. Ograniczenia, o których mowa w ust. 7, nie dotyczą sprostowania
lub odpowiedzi pochodzących od naczelnych i centralnych organów państwowych,
w tym pochodzących od naczelnych i centralnych organów administracji
państwowej, jeżeli zostały nadesłane przez rzecznika prasowego rządu.
Art. 33.
1. Redaktor naczelny odmówi opublikowania sprostowania lub odpowiedzi,
jeżeli:
1. nie odpowiadają wymaganiom określonym w art. 31,
2. zawierają treść karalną lub naruszają dobra osób trzecich,
3. ich treść lub forma nie jest zgodna z zasadami współżycia społecznego,
4. podważają fakty stwierdzone prawomocnym orzeczeniem.
2. Redaktor naczelny może odmówić opublikowania sprostowania lub odpowiedzi,
jeżeli;
1. sprostowanie lub odpowiedź nie dotyczy treści zawartych w materiale
prasowym,
2. sprostowanie lub odpowiedź jest wystosowana przez osobę, której nie
dotyczą fakty przytoczone w prostowanym materiale, chyba że sprostowania
lub odpowiedzi, po śmierci osoby bezpośrednio zainteresowanej, dokonuje
osoba zainteresowana w związku ze stosunkiem służbowym, wspólną pracą
lub działalnością albo w związku z więzami pokrewieństwa lub
powinowactwa,
3. sprostowanie odnosi się do wiadomości poprzednio sprostowanej,
4. sprostowanie lub odpowiedź została nadesłana po upływie miesiąca od
dnia opublikowania materiału prasowego, chyba że zainteresowana osoba
nie mogła zapoznać się wcześniej z treścią publikacji, nie później
jednak niż w ciągu 3 miesięcy od dnia opublikowania materiału
prasowego,
5. sprostowanie lub odpowiedź nie jest zgodna z wymaganiami określonymi
w art. 32 ust. 7 lub nie została podpisana w sposób umożliwiający
redakcji identyfikację autora.
3. Odmawiając opublikowania sprostowania lub odpowiedzi redaktor naczelny
jest obowiązany przekazać niezwłocznie wnioskodawcy pisemne zawiadomienie
o odmowie i jej przyczynach. Jeżeli odmowa nastąpiła z przyczyn
wymienionych w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1-3, należy wskazać
fragmenty, które nadają się do publikacji; do poprawionego w ten
sposób sprostowania lub odpowiedzi termin określony w ust. 2 pkt
4 biegnie na nowo od dnia doręczenia zawiadomienia o odmowie
i jej przyczynach. Redakcja nie może odmówić zamieszczenia sprostowania
lub odpowiedzi, jeżeli zastosowano się do jej wskazań.
4. Jeżeli zasadne sprostowanie nadesłane przez osobę zainteresowaną nie
może być opublikowane z przyczyn określonych w ust. 1 2,
redaktor naczelny, za zgodą tej osoby, może zamieścić własne wyjaśnienie
czyniące zadość funkcji sprostowania.
5. Sprostowanie lub odpowiedź mogą być podpisane pseudonimem, gdy podstawą
sprostowania lub odpowiedzi jest zagrożenie dobra związanego z pseudonimem;
nazwisko podaje się wtedy tylko do wiadomości redakcji.
Rozdział 6
Komunikaty i ogłoszenia.
Art. 34.
1. Redaktor naczelny jest obowiązany opublikować nieodpłatnie, w miejscu
i w czasie właściwym ze względu na tematykę i na charakter
publikacji, komunikat urzędowy pochodzący od naczelnych i centralnych
organów państwowych, w tym pochodzący od naczelnych i centralnych
organów administracji państwowej, jeżeli został nadesłany przez rzecznika
prasowego rządu ze wskazaniem, że publikacja jest obowiązkowa.
2. Obowiązek określony w ust. 1 dotyczy również wydanych na
podstawie ustaw obwieszczeń, uchwał lub zarządzeń pochodzących od terenowych
organów władzy i administracji państwowej stopnia wojewódzkiego,
nadesłanych w formie zwięzłych komunikatów przez właściwego przewodniczącego
wojewódzkiej rady narodowej lub wojewodę w celu ogłoszenia w dzienniku
lub odpowiednim czasopiśmie na terenie jego działania.
3. Komunikaty, o których mowa w ust. 1 2, należy
opublikować, w uzgodnionym terminie, bez dokonywania zmian, zamieszczania
uwag i zaprzeczeń, a w razie braku uzgodnienia terminu
- w najbliższym przygotowywanym wydaniu.
Art. 35.
1. Redaktor naczelny dziennika jest obowiązany opublikować odpłatnie we
wskazanym lub uzgodnionym terminie:
1. prawomocny wyrok sądu lub inne orzeczenie zawierające klauzulę o opublikowaniu,
2. ogłoszenie sądu lub innego organu państwowego.
2. Redaktor naczelny dziennika jest obowiązany opublikować nieodpłatnie,
we wskazanym lub uzgodnionym terminie, list gończy.
Art. 36.
1. Prasa może zamieszczać odpłatne ogłoszenia i reklamy.
2. Ogłoszenia i reklamy nie mogą być sprzeczne z prawem lub
zasadami współżycia społecznego.
3. Ogłoszenia i reklamy muszą być oznaczone w sposób nie budzący
wątpliwości, iż nie stanowią one materiału redakcyjnego.
4. Wydawca i redaktor mają prawo odmówić zamieszczenia ogłoszeń i reklamy,
jeżeli ich treść lub forma jest sprzeczna z linią programową bądź
charakterem publikacji.
5. Na żądanie organów upoważnionych do tego na podstawie odrębnych przepisów
wydawca lub redaktor są obowiązani do ujawniania posiadanych nazw i adresów
przedsiębiorców lub osób fizycznych, zamieszczających odpłatne ogłoszenia
lub reklamy w sprawach działalności gospodarczej. W tym wypadku
art. 15 ust. 1 i 2 nie stosuje się.
Rozdział 7
Odpowiedzialność prawna.
Art. 37.
Do odpowiedzialności za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału
prasowego stosuje się zasady ogólne, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Art. 37a.
W razie skazania za przestępstwo popełnione przez opublikowanie materiału
prasowego, sąd może orzec jako karę dodatkową przepadek materiału prasowego.
Art. 37b.
Sąd przekazuje właściwemu organowi rejestracyjnemu zawiadomienie o wyroku
skazującym za przestępstwa, o których mowa w niniejszym rozdziale,
niezwłocznie po uprawomocnieniu.
Art. 38.
1. Odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem
materiału prasowego ponoszą autor, redaktor lub inna osoba, którzy spowodowali
opublikowanie tego materiału; nie wyłącza to odpowiedzialności wydawcy.
W zakresie odpowiedzialności majątkowej odpowiedzialność tych osób
jest solidarna.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności cywilnej
za naruszenie prawa spowodowane ujawnieniem materiału prasowego przed
jego publikacją.
Art. 39.
1. Osoba zainteresowana może dochodzić roszczenia o opublikowanie
sprostowania lub odpowiedzi, jeżeli redaktor naczelny odmówił opublikowania
sprostowania lub odpowiedzi albo są one niewystarczające bądź nie ukazały
się w terminie określonym w art. 32 ust. 1-4.
2. Roszczeń, o których mowa w ust. 1, nie można dochodzić
po upływie roku od dnia opublikowania materiału prasowego.
Art. 40. (skreślony).
Art. 41.
Publikowanie zgodnych z prawdą i rzetelnych sprawozdań z jawnych
posiedzeń Sejmu i rad narodowych oraz ich organów, a także publikowanie
rzetelnych, zgodnych z zasadami współżycia społecznego ujemnych ocen
dzieł naukowych lub artystycznych albo innej działalności twórczej, zawodowej
lub publicznej służy realizacji zadań określonych w art. 1 i pozostaje
pod ochroną prawa; przepis ten stosuje się odpowiednio do satyry i karykatury.
Art. 42.
1. Redaktor nie ponosi odpowiedzialności za treść publikacji nadesłanych
przez Polską Agencję Prasową oraz za treść komunikatów urzędowych, o których
mowa w art. 34, jak również za treść orzeczeń i ogłoszeń, o których
mowa w art. 35.
2. Wydawca i redaktor nie ponosi odpowiedzialności za treść ogłoszeń
i reklam opublikowanych zgodnie z art. 36.
Art. 43.
Kto używa przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia dziennikarza
do opublikowania lub zaniechania opublikowania materiału prasowego albo
do podjęcia lub zaniechania interwencji prasowej
ˇ podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 44.
1. Kto utrudnia lub tłumi krytykę prasową
o podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności .
2. Tej samej karze podlega, kto nadużywając swego stanowiska lub funkcji
działa na szkodę innej osoby z powodu krytyki prasowej, opublikowanej
w społecznie uzasadnionym interesie.
Art. 45.
Kto wydaje dziennik lub czasopismo bez rejestracji albo zawieszone
ˇ podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Art. 46.
1. Kto wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy uchyla się od opublikowania
sprostowania lub odpowiedzi, o których mowa w art. 31, albo
publikuje takie sprostowanie lub odpowiedź wbrew warunkom określonym w ustawie
o podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
2. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba fizyczna, ściganie odbywa się z oskarżenia
prywatnego.
Art. 47.
Kto wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 34 i 35 uchyla się
od opublikowania komunikatu urzędowego, ogłoszenia sądu lub innego organu
państwowego, jak również listu gończego
ˇ podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Art. 48.
Kto rozpowszechnia materiał prasowy objęty przepadkiem lub prasę zabezpieczoną
jako dowód rzeczowy
ˇ podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Art. 49.
Kto narusza przepisy art. 3, 11 ust. 2, art. 14, 15 ust. 2 i art.
27
ˇ podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Art. 49a.
Redaktor, który nieumyślnie dopuścił do opublikowania materiału prasowego
zawierającego znamiona przestępstwa, o którym mowa w art. 37a
ˇ podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Rozdział 8
Postępowanie w sprawach prasowych.
Art. 50.
Postępowanie w sprawach wynikających z niniejszej ustawy prowadzi
się na zasadach określonych w odrębnych przepisach, chyba że ustawa
stanowi inaczej.
Art. 51. (skreślony).
Art. 52.
Roszczenia o opublikowanie sprostowania lub odpowiedzi, o których
mowa w art. 39, podlegają rozpoznaniu przez sąd.
Art. 53.
1. Sprawy o przestępstwa określone w art. 43 i 44 podlegają
rozpoznaniu przez sąd wojewódzki, a określone w art. 45-49a
oraz o przestępstwa popełnione w prasie - przez sąd rejonowy.
2. Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, może wyznaczyć
sądy rejonowe właściwe do rozpoznawania spraw o przestępstwa, o których
mowa w art. 45-49a, oraz o przestępstwa popełnione w prasie
- na obszarze właściwości danego sądu wojewódzkiego.
3. W sprawach o przestępstwa popełnione przez opublikowanie materiału
prasowego lub przestępstwa określone w niniejszej ustawie właściwość
miejscową sądu ustala się według siedziby redakcji, a następnie wydawnictwa,
a gdy ta siedziba nie jest znana lub znajduje się za granicą - według
miejsca ujawnienia lub rozpowszechniania materiału prasowego. Jeżeli w tej
samej sprawie wszczęto postępowanie w kilku sądach, właściwy jest
ten sąd, w którym najpierw wszczęto postępowanie.
Art. 54.
W razie odmowy wszczęcia postępowania karnego przeciwko dziennikarzowi
o przestępstwo określone w ustawie oraz o przestępstwo
popełnione w prasie lub inny czyn związany z wykonywaniem zawodu
dziennikarskiego albo umorzenia takiego postępowania, sąd lub prokurator
może przekazać sprawę do rozpoznania jedynie właściwemu sądowi dziennikarskiemu.
Art. 54a.
W razie uniewinnienia lub umorzenia postępowania z powodu braku w czynie
popełnionym znamion czynu zabronionego, przysługuje od Skarbu Państwa
odszkodowanie w wysokości rzeczywiście poniesionych strat.
Art. 54b.
Przepisy o odpowiedzialności prawnej i postępowaniu w sprawach
prasowych stosuje się odpowiednio do naruszeń prawa związanych z przekazywaniem
myśli ludzkiej za pomocą innych niż prasa środków przeznaczonych do rozpowszechniania,
niezależnie od techniki przekazu, w szczególności publikacji nieperiodycznych
oraz innych wytworów druku, wizji i fonii.
Rozdział 9
Zmiany w przepisach obowiązujących
oraz przepisy przejściowe i końcowe
Art. 55.
W ustawie z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji
rzemiosła (Dz. U. z 1983 r. Nr 7, poz. 40) w rozdziale
1 po art. 3 dodaje się art. 3[1] w brzmieniu:
Art. 3[1]. Sprawy wydawania zezwoleń na wykonywanie rzemiosła w zakresie
małej poligrafii dla celów handlowych i reklamowych oraz rejestrowania
i kontroli zakładów usługowych i znajdujących się w nich
urządzeń określają przepisy Prawa prasowego; w pozostałym zakresie
do działalności tych zakładów stosuje się przepisy niniejszej ustawy.
Art. 56.
W ustawie z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu
oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki
nie uspołecznionej (Dz. U. z 1983 r. Nr 43, poz. 193) wprowadza
się następujące zmiany:
1. w art. 3:
a. w ust. 4 wyrazy sztuki, przedsiębiorstw fonografii i poligrafii
zastępuje się wyrazami sztuki i przedsiębiorstw fonografii,
b. dodaje się ust. 6 w brzmieniu:
6. Sprawy wydawania uprawnień do prowadzenia działalności w zakresie
poligrafii oraz rejestrowania i kontroli przedsiębiorstw i urządzeń
poligraficznych określają przepisy Prawa prasowego; w pozostałym
zakresie do działalności tych przedsiębiorstw stosuje się przepisy niniejszej
ustawy.,
2. w art. 4 w ust. 1 w pkt 3 wyrazy i poligrafii
skreśla się.
Art. 57.
W ustawie z dnia 31 lipca 1981 r. o kontroli publikacji
i widowisk (Dz. U. Nr 20, poz. 99 i z 1983 r.
Nr 44, poz. 204) wprowadza się następujące zmiany:
1. w art. 2 skreśla się pkt 7;
2. w art. 3 dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu:
3. Do właściwości Głównego Urzędu należą także sprawy udzielania i cofania
zezwoleń na prowadzenie prasowej działalności wydawniczej lub nakładczej
oraz na wydawanie dzienników i czasopism w zakresie i na
zasadach określonych w Prawie prasowym.
4. W sprawach, o których mowa w ust. 3, Główny Urząd
współdziała z Narodową Radą Kultury, Radą Prasową, Polską Akademią
Nauk, właściwymi ministrami, kierownikami urzędów centralnych, z centralnymi
organami organizacji politycznych, związków zawodowych, organizacji spółdzielczych,
samorządowych i innych organizacji społecznych oraz kościołów i innych
związków wyznaniowych.,
3. w art. 20 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
1. Sprawy zastrzeżone w przepisach szczególnych do właściwości
Głównego Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk i jego organów
terenowych przechodzą odpowiednio do właściwości Głównego Urzędu oraz
okręgowych urzędów.;
4. w art. 23 końcowe wyrazy z wyjątkiem przepisów dotyczących udzielania
zezwoleń na wydawanie czasopism, jak również rejestracji i kontroli
zakładów poligraficznych, zakładów wytwarzających pieczątki, zakładów
wytwarzających publikacje i ilustracje sposobem światłoczułym oraz
aparatów do powielania skreśla się.
Art. 58.
1. Postępowanie w sprawach wynikających z niniejszej ustawy,
z zastrzeżeniem ust. 2, wszczęte przed dniem wejścia w życie
ustawy i do tego czasu nie zakończone, toczy się do zakończenia w danej
instancji według przepisów dotychczasowych.
2. Sprawy dotyczące wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności usługowej
w zakresie małej poligrafii, w których postępowanie wszczęte
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie zostało do tego
czasu zakończone, podlegają przekazaniu do dalszego postępowania organowi
właściwemu w myśl tej ustawy; postępowanie toczy się z uwzględnieniem
jej przepisów.
3. Przepisy ustawy dotyczące zaskarżania do Naczelnego Sądu Administracyjnego
decyzji w sprawach wynikających z niniejszej ustawy stosuje
się do decyzji wydanych w sprawach, w których postępowanie zostało
wszczęte po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 59.
1. Działający w dniu wejścia w życie ustawy wydawcy dzienników
i czasopism zachowują dotychczasowe uprawnienia, jeżeli w terminie
6 miesięcy od dnia jej wejścia w życie oświadczą w Głównym
Urzędzie Kontroli Publikacji i Widowisk gotowość prowadzenia tej
działalności oraz wskażą dane określone w art. 19 ust. 3.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do zezwoleń na wydawanie
określonego dziennika lub czasopisma, z tym że wskazanie dotyczy
danych określonych w art. 20 ust. 2.
3. Wydane do dnia wejścia w życie ustawy zezwolenia na prowadzenie
działalności poligraficznej oraz usługowej w zakresie małej poligrafii
zachowują ważność, jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia jej
wejścia w życie osoby prowadzące taką działalność oświadczą Ministrowi
Kultury i Sztuki gotowość prowadzenia tej działalności oraz wskażą
dane określone w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 6.
Art. 60.
Z dniem wejścia w życie ustawy tracą moc wszelkie przepisy dotyczące
przedmiotów w niej unormowanych, a w szczególności traci
moc dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 listopada 1938 r.
- Prawo prasowe (Dz. U. Nr 89 poz. 608).
Art. 61.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1984 r.
|